فيروز ميرزا فرمانفرما

27

سفرنامه كرمان و بلوچستان ( فارسى )

و گله‌هاى خود را مىچرانند و زمستان به دشت‌ها فرودى مىآيند و با حشم خود در خانه‌هايى شبيه به غار كه در زير زمين مىسازند زندگى مىكنند . گله‌ها بيشتر از گوسفند تشكيل شده چند بز و گاوميش نيز دارند ، ولى تقريبا هيچ گاو ندارند . اين ايلات از طوايف مختلف‌اند و به چهار دسته بزرگ تقسيم مىشوند كه به چهار زبان تكلم مىكنند ، زبان تركى ، زبان كردى ، زبان لرى و زبان عربى » . « 1 » به هرترتيب ، زمانى اين مسأله به اوج خود مىرسيد كه هركدام از اين طوايف نارضايتى خود را در هرزمان به شكلى بروز مىدادند . گاه بر ضد سلطنت براى كسب موقعيت برتر و يا ممتازتر با حكمرانان و شاهزادگان همراه مىشدند و هنگامى كه اوضاع مساعد با شرايط آنان نبود بر ضد حكمرانان به ياغىگرى نيز مىپرداختند . به نظر مىرسد كه ياغىگرى شيوه‌اى از مخالفت يا اعتراض طوايف و ايلات بود . بنابراين ، بسيارى از حكمرانان اين دوران مىبايست قدرتمندى و برترى خود را به هنگام رويارويى با طوايف مختلف ايالات و ولايات كشور ، به اثبات مىرساندند . شايد به همين علت است كه اكثر آنان قسى القلب لقب داده مىشدند كه خود اين صفت لازمه حكومت در ولايات محسوب مىگردد . شايد بتوان گفت كه اين برهه از زندگانى فيروز ميرزا همراه است با سرآغاز افول دوران سلحشورى ، دلاورى و قشون‌كشى ايلات قدرتمند ، و به عبارت بهتر اضمحلال دوران قدرت طوايف يا ايلات و عشاير ، و آغاز حكومت مدرن در ايران . از ديگر وقايع مهم اين دوره از زندگانى فيروز ميرزا جنگ هرات ( 1254 ق / 1838 م ) بود . در پى محاصرهء طولانى هرات توسط ايران ، انگليس كشتىهاى جنگى خود را به درياى عمان فرستاد . ورود كشتىهاى جنگى به جنوب ايران ، تفوق و برترى اين كشور را در جنگ نسبت به كشورهايى چون

--> ( 1 ) . بن‌تان ، همانجا ، ص 78 .